راهنمای بیمار
راهنمای گام‌به‌گام برای بیمار و همراه او: ویزیت اول، آمادگی برای آزمایش خون، نگه‌داری جواب‌ها، اندازه‌گیری فشار و قند در خانه، فهرست داروها و نشانه‌های خطر.
ویزیت اول: چه چیزی همراه بیاورم؟
با کمی آمادگی، زمان ویزیت صرف چیزهای مهم می‌شود.
این‌ها را بیاورید
- همهٔ جواب‌های آزمایش، حتی قدیمی‌ها
- گزارش سونوگرافی، عکس و سی‌تی، اگر انجام داده‌اید
- داروها، مکمل‌ها و داروهای گیاهی، یا فهرست کامل آن‌ها
- نامهٔ پزشکان دیگر و خلاصهٔ پروندهٔ بیمارستان
- عددهایی که در خانه گرفته‌اید، مثل فشار و قند
- دفترچهٔ بیمه
پیش از آمدن به این‌ها فکر کنید
- چه چیزی بیشتر از همه نگرانتان کرده است؟
- مشکل از کی شروع شده و چه چیزی آن را بدتر یا بهتر می‌کند؟
- در خانوادهٔ نزدیک شما چه بیماری‌هایی هست؟
- سیگار یا قلیان می‌کشید؟ الکل مصرف می‌کنید؟
- پرسش‌هایتان را بنویسید تا فراموش نشوند.
اگر سالمند یا بیمار هستید، بهتر است یکی از نزدیکان همراهتان بیاید. با پزشک رو‌راست باشید. هر چیزی که بگویید به تشخیص کمک می‌کند.
نشانی مطب، ساعت کار و بیمه‌های طرف قرارداد بعد از تأیید دکتر اعلام می‌شود.
آمادگی برای آزمایش خون
ناشتا لازم است یا نه، چه چیزی می‌شود نوشید و با داروها چه کنیم.
همهٔ آزمایش‌ها ناشتا نمی‌خواهند
آزمایش قند و چربی معمولاً ناشتا خواسته می‌شوند و گاهی آزمایش‌های کبد و کلیه هم. برای شمارش خون معمولاً آمادگی خاصی لازم نیست. اگر مطمئن نیستید، دست‌کم یک روز قبل بپرسید تا فرصت آماده شدن داشته باشید.
ناشتا یعنی چه؟
معمولاً ۸ تا ۱۲ ساعت جز آب ساده چیزی نخورید و ننوشید. مدت دقیق را پزشک می‌گوید. بهتر است نوبت را صبح زود بگیرید تا بیشتر این ساعت‌ها در خواب بگذرد.
در این مدت:
- آب ساده بنوشید. آب کافی خون‌گیری را هم آسان‌تر می‌کند.
- چای، قهوه، آبمیوه و نوشابه ننوشید.
- آدامس نجوید.
- سیگار نکشید.
- ورزش نکنید.
با داروها چه کنم؟
بپرسید داروهای همیشگی‌تان را بخورید یا نه. تا پزشک نگفته، دارویی را قطع نکنید. ویتامین‌ها و مکمل‌ها را هم به پزشک بگویید، چون بعضی از آن‌ها روی جواب اثر می‌گذارند.
اگر اشتباهی چیزی خوردید
به پزشک یا آزمایشگاه بگویید. شاید آزمایش به زمان دیگری بیفتد. پنهان کردن آن فقط جواب نادرست می‌دهد.
اگر نمی‌توانید به آزمایشگاه بروید
در فرم پشتیبانی بیمار، خون‌گیری رایگان در منزل یا محل کار و انتقال رایگان به آزمایشگاه هست. جزئیات در صفحهٔ پشتیبانی آمده است.
جواب‌هایتان را چطور نگه دارید؟
پروندهٔ ساده‌ای که خواندن روند عددها را ممکن می‌کند.
یک عدد عکس یک لحظه است. وقتی چند جواب کنار هم باشند، پزشک می‌تواند ببیند عددی پایدار است، بالا می‌رود یا پایین می‌آید.
سه کار ساده
- همه را یک‌جا نگه دارید. یک پوشه یا عکس جواب‌ها در گوشی کافی است. قدیمی‌ها را دور نریزید.
- به ترتیب تاریخ بچینید. جدیدترین جواب بالا باشد.
- آزمایشگاه را تا جایی که می‌شود عوض نکنید. روش و محدودهٔ مرجع آزمایشگاه‌ها فرق دارد و جوابشان را همیشه نمی‌شود با هم مقایسه کرد.
روی هر برگه این‌ها را ببینید
- تاریخ آزمایش
- نام آزمایشگاه
- واحد اندازه‌گیری
- محدودهٔ مرجع همان برگه
جواب را با عددهای اینترنت مقایسه نکنید. فقط محدوده‌ای معتبر است که روی برگهٔ خود شما چاپ شده است.
اگر نتیجه دیر رسید
واحد پشتیبانی بیمار پیگیری نتیجه و یادآوری آزمایش‌های دوره‌ای را انجام می‌دهد. برای این کار با پشتیبانی تماس بگیرید.
فشار و قند را در خانه چطور اندازه بگیریم؟
اگر پزشک خواسته است در خانه عدد بگیرید، این چند نکته عددها را قابل استفاده می‌کند.
فشار خون
- بنشینید و آرام باشید. آستین را بالا بزنید یا لباس آستین‌بلند را درآورید.
- دستتان را روی میز بگذارید و شل کنید.
- بازوبند را دور بازو ببندید.
- عدد را بگیرید و بنویسید.
- یک دقیقه صبر کنید و دوباره بگیرید.
معمولاً این کار را روزی دو نوبت، صبح و عصر، انجام می‌دهید. تعداد روزها را پزشک می‌گوید. دستگاه‌ها با هم فرق دارند، پس طرز کار دستگاه خودتان را از دفترچه‌اش بخوانید.
در خانه ۱۳۵ روی ۸۵ یا بالاتر معمولاً فشار بالا حساب می‌شود. این مرز با مرز مطب، یعنی ۱۴۰ روی ۹۰، فرق دارد.
قند خون
اگر پزشک از شما خواسته است قندتان را بگیرید، زمان و تعداد آزمایش را از او بپرسید و هدف قند خودتان را بدانید. این هدف برای همه یکی نیست.
دفترچهٔ عددها
برای هر عدد این‌ها را بنویسید:
- تاریخ و ساعت
- خود عدد
- اتفاق خاص آن روز، مثل دارویی که جا افتاده یا حال بد
دفترچه را به ویزیت بیاورید. عدد یادداشت‌شده از «فشارم معمولاً خوب است» بسیار مفیدتر است.
کی فوری اقدام کنیم؟
اگر همراه فشار بالا درد ناگهانی سینه، تنگی نفس یا نشانه‌های سکته دارید، منتظر نمانید و با ۱۱۵ تماس بگیرید.
فهرست داروها
یک فهرست کامل و به‌روز، ساده‌ترین کار برای مصرف بی‌خطر چند دارو است.
در فهرست چه چیزهایی باشد؟
- داروهای نسخه‌ای
- داروهای بدون نسخه، مثل مسکن و داروی معده
- ویتامین‌ها و مکمل‌ها
- داروهای گیاهی
برای هر دارو این‌ها را بنویسید
| ستون | نمونه |
|---|---|
| نام دارو | همان نام روی جعبه |
| مقدار و زمان مصرف | همان‌طور که پزشک گفته است |
| برای چه مشکلی | مثلاً فشار خون |
| چه کسی تجویز کرده | نام پزشک |
| از چه زمانی | ماه و سال |
فهرست را کجا نگه دارم؟
یک نسخه در خانه و یک نسخه در کیف یا گوشی. به هر پزشکی که می‌روید و در هر بستری، فهرست را نشان بدهید. هر بار که دارویی عوض شد، فهرست را به‌روز کنید.
سه پرسش در هر ویزیت
- آیا همهٔ این داروها هنوز لازم‌اند؟
- مقدار هیچ‌کدام باید عوض شود؟
- داروی تازه با داروهای فعلی‌ام تداخل دارد؟
دارویی را خودسرانه قطع نکنید. اگر عارضه‌ای دیدید یا دستور مصرف را نمی‌دانید، با پزشک تماس بگیرید.
نشانه‌های خطر: کی نباید منتظر نوبت ماند
فهرست نشانه‌هایی که صبر ندارند. در اورژانس با ۱۱۵ تماس بگیرید و خودتان رانندگی نکنید.
همین حالا با ۱۱۵ تماس بگیرید
درد قفسهٔ سینه
- درد یا ناراحتی ناگهانی قفسهٔ سینه که نمی‌رود، مثل فشار، سوزش یا سوءهاضمه
- دردی که به دست، گردن، فک، شکم یا پشت می‌رود
- درد سینه همراه با عرق، تهوع، سبکی سر یا تنگی نفس
نشانه‌های سکته
- یک طرف صورت افتاده است و لبخند زدن سخت است
- نمی‌توانید هر دو دست را بالا نگه دارید، یا یک دست ضعیف یا بی‌حس است
- گفتار نامفهوم یا درهم است
اگر این نشانه‌ها خوب هم شدند، باز فوراً کمک بگیرید.
عفونت شدید (سپسیس)
- گیجی یا حرف زدن نامفهوم
- سختی نفس کشیدن
- پوست یا لب کبود، خاکستری، رنگ‌پریده یا لکه‌لکه
- لرز شدید
- ادرار نکردن در طول روز
خون‌ریزی
- استفراغ خونی، به رنگ قرمز، قهوه‌ای یا سیاه و گاهی شبیه تفالهٔ قهوه
خودتان رانندگی نکنید. فهرست داروهایتان را همراه ببرید.
همان روز با پزشک تماس بگیرید
- درد سینه‌ای که می‌آید و می‌رود
- سردرد یا تاری دید مکرر همراه با فشار بالا
- عارضهٔ تازه بعد از داروی جدید
این فهرست از منابع NHS گرفته شده و باید با تجربهٔ دکتر و شرایط ایران تطبیق داده شود. تلفن مستقیم مطب بعد از تأیید دکتر می‌آید.