خستگی و کم‌خونی
خسته بودن گاهی طبیعی است، ولی خستگی بی‌دلیلی که چند هفته مانده باید بررسی شود. این صفحه علت‌های شایع را می‌گوید و توضیح می‌دهد کم‌خونی چطور پیدا و پیگیری می‌شود.
چه خستگی‌ای را باید جدی گرفت؟
اگر این حالت‌ها را دارید، مراجعه کنید:
- چند هفته است خسته‌اید و نمی‌دانید چرا
- خستگی در کار و زندگی روزانه‌تان اثر گذاشته است
- همراه خستگی، وزنتان کم شده یا خلقتان عوض شده است
- به شما گفته‌اند در خواب نفستان بند می‌آید یا خرخر بلند و خفگی دارید
علت‌های شایع
بیشتر وقت‌ها علت در زندگی روزمره است: کم‌خوابی و بی‌خوابی، تغذیهٔ نامناسب و کم‌تحرکی، استرس، افسردگی و سوگ. تغییرات هورمونی، بعضی عفونت‌ها و بعضی داروها هم خستگی می‌آورند.
وقتی خستگی توضیحی ندارد و بهتر هم نمی‌شود، این‌ها بررسی می‌شوند:
| همراه خستگی | علتی که بررسی می‌شود |
|---|---|
| تپش قلب، تنگی نفس، رنگ‌پریدگی | کم‌خونی فقر آهن |
| تشنگی زیاد، ادرار زیاد به‌خصوص شب، کاهش وزن | دیابت |
| سردی، افزایش وزن، یبوست، خشکی پوست | کم‌کاری تیروئید |
| بی‌قراری، اضطراب، ضعف عضلانی | پرکاری تیروئید |
| بیدار شدن با خفگی و خرخر بلند | آپنهٔ خواب |
این جدول برای تشخیص خودتان نیست. فقط نشان می‌دهد چرا پزشک دربارهٔ چیزهایی می‌پرسد که به نظر به خستگی ربطی ندارند.
کم‌خونی چیست؟
کم‌خونی یعنی شمار گلبول‌های قرمز یا مقدار هموگلوبین آن‌ها کمتر از حد طبیعی است. هموگلوبین اکسیژن را در بدن جابه‌جا می‌کند. شایع‌ترین نوع آن کم‌خونی فقر آهن است که اغلب از خون‌ریزی یا بارداری می‌آید. کمبود ویتامین B12 یا فولات هم نوع دیگری از کم‌خونی می‌سازد.
چطور بررسی می‌شود؟
شمارش کامل خون (CBC) اولین قدم است و برای آن آمادگی خاصی لازم نیست. فریتین نشان می‌دهد بدن چقدر آهن ذخیره کرده است. فریتین پایین می‌تواند نشانهٔ کم‌خونی فقر آهن باشد، و فریتین بالا فقط از آهن زیاد نیست و علت‌های دیگری هم دارد.
در کم‌خونی فقر آهن فقط درمان عدد کافی نیست. پزشک باید بفهمد آهن کجا از دست رفته است، برای مثال از قاعدگی سنگین یا زخم معده. اگر علت روشن نباشد، ممکن است آزمایش مدفوع برای خون پنهان یا ارجاع لازم شود.
درمان چگونه است؟
درمان به علت بستگی دارد. در کم‌خونی فقر آهن معمولاً قرص آهن تجویز می‌شود و پس از مدتی آزمایش تکرار می‌شود. قرص آهن ممکن است یبوست یا اسهال، درد شکم و سوزش سر دل بیاورد و مدفوع را تیره کند. اگر عارضه آزارتان داد، قرص را قطع نکنید و با پزشک حرف بزنید.
کمبود B12 و فولات را هم باید زود پیدا کرد، چون بعضی از مشکلات عصبی آن اگر دیر درمان شود ممکن است کامل برنگردد.
پرسش‌های پرتکرار
خودم قرص آهن بخورم؟
پیش از آزمایش و پیدا شدن علت، نه. آهن زیاد هم برای بدن مشکل می‌سازد و قرص آهن باید از دسترس بچه‌ها دور بماند، چون مصرف زیاد آن برای کودک خطر جانی دارد.
قرص آهن تا کی لازم است؟
مدت درمان را پزشک تعیین می‌کند و معمولاً چند ماه طول می‌کشد. با آزمایش تکراری معلوم می‌شود آهن به حد طبیعی برگشته است یا نه.
اگر همهٔ آزمایش‌هایم نرمال باشد چه؟
خستگی علت‌هایی دارد که در خون دیده نمی‌شوند، مثل کم‌خوابی، استرس، افسردگی و آپنهٔ خواب. پس پزشک به شرح حال و خواب شما هم نگاه می‌کند.
گام اول، یک گفت‌وگوی آرام.
برای نوبت به صفحهٔ نوبت بروید یا با پشتیبانی صحبت کنید. جواب‌های قبلی و فهرست داروهایتان را هم آماده کنید.