قند، چربی و کبد چرب
این سه مشکل معمولاً بی‌نشانه‌اند و اغلب در یک چکاپ با هم پیدا می‌شوند. این صفحه می‌گوید هر عدد چه چیزی را نشان می‌دهد، چرا این سه به هم مربوط‌اند و تغییر سبک زندگی چه اثری دارد.
چرا این سه کنار هم آمده‌اند؟
اضافه‌وزن، به‌خصوص چربی دور شکم، کم‌تحرکی و تغذیهٔ نامناسب در هر سه نقش دارند. کسی که دیابت نوع ۲، فشار بالا یا چربی بالا دارد، بیشتر در خطر کبد چرب است. برای همین پزشک این عددها را با هم می‌خواند. هیچ‌کدام معمولاً درد یا نشانه‌ای ندارند و فقط با آزمایش پیدا می‌شوند.
قند خون
قند ناشتا مقدار قند را در همان لحظه می‌سنجد. HbA1c میانگین قند سه ماه گذشته را نشان می‌دهد و نتیجه‌اش به درصد است:
| HbA1c | معنی کلی |
|---|---|
| کمتر از ۵٫۷٪ | طبیعی |
| ۵٫۷ تا ۶٫۴٪ | پیش‌دیابت |
| از حدود ۶٫۵٪ به بالا | دیابت نوع ۲ |
پزشک تشخیص را با یک یا چند آزمایش و با توجه به شرایط شما می‌گذارد. هدف قند هم برای هر بیمار فرق دارد.
بیشتر کسانی که پیش‌دیابت دارند از آن خبر ندارند، چون معمولاً نشانه‌ای ندارد. خطرش فقط دیابت نیست و بیماری قلب و سکته را هم بیشتر می‌کند. خبر خوب اینکه تغییر سبک زندگی در همین مرحله می‌تواند دیابت را عقب بیندازد یا از آن پیشگیری کند.
در دیابت نوع ۲ بدن انسولین کافی نمی‌سازد یا انسولینش درست کار نمی‌کند. قند بالا اگر مدت‌ها بماند، می‌تواند به قلب، کلیه و عصب‌ها آسیب بزند و خطر سکته را بیشتر کند.
چربی خون
کلسترول زیاد می‌تواند رگ‌ها را ببندد و خطر بیماری قلب و سکته را بیشتر می‌کند. چربی خون معمولاً نشانه‌ای ندارد و فقط آزمایش خون آن را نشان می‌دهد.
هدف مناسب برای هر نفر یکی نیست. پزشک عدد کلسترول را با سن، فشار خون، بیماری‌های دیگر و خطر کلی قلب و عروق شما می‌سنجد. سابقهٔ خانوادگی هم مهم است، چون کلسترول بالا می‌تواند ارثی باشد.
کبد چرب
در کبد چرب، چربی در کبد جمع می‌شود. معمولاً نشانه‌ای ندارد و وقتی پیدا می‌شود که برای کار دیگری آزمایش خون یا سونوگرافی انجام داده‌اید. گاهی خستگی یا ناراحتی زیر دنده‌های سمت راست هم هست.
این بیماری چهار مرحله دارد: جمع شدن چربی، التهاب، فیبروز و سیروز. بیشتر افراد در مرحلهٔ اول می‌مانند. پزشک با آزمایش خون و گاهی سونوگرافی علت‌های دیگر را کنار می‌گذارد و می‌سنجد کبد آسیب دیده است یا نه. دربارهٔ الکل هم صادقانه حرف بزنید، چون تشخیص به آن بستگی دارد.
چه کاری کمک می‌کند؟
- تغذیهٔ سالم و متعادل
- دست‌کم ۱۵۰ دقیقه ورزش در هفته
- کم کردن وزن، اگر اضافه‌وزن دارید
- ترک سیگار و پرهیز از الکل
این تغییرها می‌توانند چربی کبد را کم کنند و خطر بیماری قلب، کلیه، فشار بالا و دیابت را پایین بیاورند. بعضی بیماران علاوه بر این به دارو هم نیاز دارند. تصمیمش با پزشک است.
برنامهٔ خود دکتر برای پیگیری قند، چربی و کبد چرب، و معرفی به مشاور تغذیه، بعد از تأیید دکتر اینجا می‌آید.
پرسش‌های پرتکرار
پیش‌دیابت یعنی دیابت می‌گیرم؟
نه حتماً. پیش‌دیابت خطر دیابت نوع ۲ را بیشتر می‌کند، ولی تغییر سبک زندگی می‌تواند آن را عقب بیندازد یا جلویش را بگیرد.
برای آزمایش چربی باید ناشتا باشم؟
بعضی وقت‌ها بله و بعضی وقت‌ها نه. از پزشکی که آزمایش را خواسته بپرسید.
کبد چرب خطرناک است؟
بیشتر افراد فقط در مرحلهٔ اول می‌مانند و مشکلی پیدا نمی‌کنند. در تعداد کمی از بیماران، بیماری به التهاب و آسیب کبد می‌رسد. برای همین پیگیری مهم است.
گام اول، یک گفت‌وگوی آرام.
برای نوبت به صفحهٔ نوبت بروید یا با پشتیبانی صحبت کنید. جواب‌های قبلی و فهرست داروهایتان را هم آماده کنید.